Czy kulturystyka to uzależnienie

autor Piotr Mamczur

Być może miałeś okazję słyszeć, że kulturystyka jest formą uzależnienia od wysiłku oporowego. Stwierdzenia, że jakoby kulturystyka nosi znamiona uzależnienia pojawiają się nawet w obszarze naukowym, gdzie kulturystyka wiąże się z dosyć dużą częstotliwością występowania uzależnień od sterydów. To są raczej dwie różne sprawy… dzisiaj nie o tym… Podstawowe pytanie, które chcę poruszyć: czy kulturystyka (czyli uprawiane sportów oporowych celem głównie polepszenia wyglądu) to istotnie forma uzależnienia?

Takie pytanie postawili sobie ostatnio naukowcy, którzy przeprowadzili dość intrygujący eksperyment. Generalnie w eksperymencie wzięły udział osoby uprawiające kulturystykę (w tym też takie, które uczestniczyły w zawodach kulturystycznych) oraz osoby w zbliżonym wieku, które tejże dyscypliny nie uprawiały. Osobom z obydwu grup pokazywano następnie sekwencje zdjęć np. sylwetki osób, sprzęt do ćwiczeń etc. No i nie byłoby w tym nic ciekawego, gdyby jednocześnie nie analizowano tego, co dzieje się w mózgu wykorzystując metodę fNIRS. Metoda ta generalnie pozwala zobaczyć te obszary mózgu, które uaktywniają się podczas danych zdarzeń (tutaj: oglądania tematycznych obrazów). Jak to ma się do uzależnienia? Po kolei..

Uzależniony mózg

Wyobraź sobie, że twój mózg to klawiatura komputera. Wciskając dany klawisz (lub kombinację) wykonujesz daną reakcję ciała lub uczucia. Te reakcje to nie tylko czynności (np. ruch ramion gdy podnosisz sztangę) ale też i emocje (przyjemność, strach, agresja). W mózgu osoby uzależnionej uaktywnia się konkretna część określana jako tzw. ośrodek nagrody. Są to obszary mózgu, które gdy włączysz to odczuwasz przyjemność. Generalnie te obszary są pobudzane przez podstawowe elementy życia: jedzenie, sen, sex, pieniądze. Ale też elementy takie jak: narkotyki, alkohol, hazard, również pobudzają ten sam obszar mózgu. I dlatego też osoby uzależnione, nie mogą wyrwać się z błędnego koła uzależnienia. Po prostu robią to, co dla ich mózgu jest przyjemnością.

Nawiązując do wspominanego powyżej eksperymentu: osoby uprawiające kulturystykę nie wykazywały zwiększonej aktywności ośrodków nagrody. Czyli, jeżeli przewalasz duże ciężary i systematycznie oraz z poświęceniem budujesz swoją sylwetkę, to nie robisz tego ponieważ jesteś uzależniony od danej formy wysiłku. Kulturystyka to nie forma uzależnienia. Kropka.

No…, ale nie jest tak zupełnie różowo…

Bigoreksja

W mózgu osób uprawiających kulturystykę bardziej aktywna jest część mózgu związana z ruchem i czuciem fizycznym (dotyk, ból etc) w porównaniu do osób niećwiczących. I wystarczy, że osoby uprawiające kulturystykę popatrzą na obraz osoby o nienagannej (pożądanej) sylwetce, to już taki obraz pobudza ten ośrodek mózgu. W interpretacji naukowców wykonujących wspomniany eksperyment, zwiększona aktywacja tych obszarów może sugerować, że kulturystyka to konsekwencja zaburzenia neurofizjologicznego określanego jako MDD (ang. Muscle Dysmorfic Disorder), częściej określana jako bigoreksja. W skrócie MDD, jest to forma zaburzenia postrzegania własnego ciała jako stale niedoskonałego w obszarze wielkości lub jakości muskulatury.

Osobiście nijak nie mogę zgodzić się z taką interpretacją wyników eksperymentów. Po pierwsze: czy uzyskane wyniki pozwalają na stwierdzenie, że kulturystyka jest konsekwencją zaburzeń typu MDD? Uważam, że to pewna nadinterpretacja wyników i za daleko posunięte wnioski. Niepodważalnym faktem jest jednak to: kulturystyka nie jest formą uzależnienia. Ćwicz więc ile chcesz, buduj masę i nie przejmuj się, że to ciebie uzależni. Bo po prostu to nie uzależnia. Kropka.

Literatura

Maier M.J., Haeussinger F.B., Hautzinger M., Fallgatter A.J., Ehlis A.C. (2017) Excessive bodybuilding as pathology? A first neurophysiological classification. World J Biol Psychiatry. 15: 1-11.

Autor zdjęcia w nagłówku: © Paul / Fotolia

Powiązane artykuły

Wstaw komentarz

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką prywatności i cookies serwisu WYSIŁKA. Możesz w dowolnym momencie zdecydować się na samodzielne usunięcie plików cookies związanych tym serwisem poprzez zmianę ustawień Twojej przeglądarki internetowej. Akceptuję Czytaj więcej